LeTransmuteur.Net

Ο θαυμαστός κόσμος των πολυεθνικών!

Η έκρηξη στην παραγωγή σόγιας στο Southern Cone της Λατινικής Αμερικής είναι μία από τις πιο καταστροφικές γεωργικές εξελίξεις των τελευταίων είκοσι ετών. Οι εταιρείες που άνθηση τώρα να κινηθεί επιθετικά στη ζάχαρη από ζαχαροκάλαμο, εστιάζοντας στις μεγάλες εκτάσεις γης στις νότιες χώρες όπου μπορούν να παράγουν φθηνή ζάχαρη. Εάν η εξέλιξη αυτή δεν προκαλεί αντίδραση, ο αντίκτυπος θα μπορούσε να είναι σοβαρή: η τοπική παραγωγή τροφίμων θα πρέπει να υπερβεί, τους εργαζομένους και τις κοινότητες θα αντιμετωπίσει μετατόπιση και η έκθεση σε αυξημένα επίπεδα των φυτοφαρμάκων, γεωργικών επιχειρήσεων και των ξένων θα σφίξει τον κλοιό την παραγωγή ζάχαρης. Προσπαθούμε σε αυτό το άρθρο για να δείτε τη σχέση μεταξύ της ανάπτυξης του ζαχαροκάλαμου γενετικά τροποποιημένων (ΓΤ) και τις αλλαγές στη βιομηχανία ζάχαρης στον κόσμο.

Μέσα σε δέκα χρόνια, σχεδόν το σύνολο της Αργεντινής Pampas και τεράστιες εκτάσεις δασικής γης και γεωργικών εκμεταλλεύσεων στη Βραζιλία, Βολιβία, Ουρουγουάη και Παραγουάη έχουν μετατραπεί σε πράσινο ερήμους της μονοκαλλιέργειας της σόγιας. [ 1 ] Η έκρηξη σόγιας στη Λατινική Αμερική υπήρξε και εξακολουθεί να είναι, ένα χρυσωρυχείο για την βιομηχανία μεταποίησης αγροτικών προϊόντων. Έδωσε τη χούφτα των γιγάντων δημητριακών που κυριαρχούν στην διεθνή ελαιούχων σπόρων και ζωοτροφών φθηνή γη και γόνιμο για την επέκταση και εδραίωση των δραστηριοτήτων τους στον κόσμο. Οι ίδιες εταιρείες, η Cargill, η ADM και η Bunge έκαναν επίσης τα δισεκατομμύρια των κερδών με τις πωλήσεις των απαιτούμενων χημικών λιπασμάτων. Άλλες μεγάλες εταιρείες του εξωτερικού, όπως AGCO και John Deere, είχε φανεί στις πωλήσεις τρακτέρ. Monsanto και Syngenta να έχουν raked σε κέρδη ρεκόρ με γενετικά τροποποιημένους σπόρους και χημικά φυτοφάρμακα.

Η εισβολή σόγιας βασίζεται σε ένα μοντέλο παραγωγής που βασίζονται στη χρήση των γενετικά τροποποιημένων σπόρων που μπορούν να αντισταθούν τις τεράστιες δόσεις χημικών ζιζανιοκτόνων. Αυτή είναι η Monsanto παρέχεται τόσο των σπόρων και ζιζανιοκτόνων, ενώ μια νέα γενιά της εκμετάλλευσης, που λειτουργούν κυρίως από επιχειρηματίες που ζουν στις πόλεις, μισθωμένα ή έλαβαν μεγάλες περιοχές των γεωργικών και οργάνωσε το έργο. Κάθε φορά που το μοντέλο αναπτύχθηκε, αυτό έχει αναγκάσει τους μικρούς αγρότες και από τις τοπικές κοινότητες που επλήγησαν από την εγκατάλειψη της υπαίθρου και χημική μόλυνση.

Όσο για τις πολυεθνικές αγροτικές επιχειρήσεις, η εμπειρία της σόγιας στο Southern Cone έχει δείξει πώς να εκμεταλλευτούν επικερδώς την επέκταση της βιομηχανικής γεωργίας στις αναπτυσσόμενες χώρες. Άνοιξε μια νέα εποχή της κατάκτησης. Ζάχαρη, η οποία έχει μια μακρά ιστορία της καταστροφής του περιβάλλοντος και την απόλυτη εκμετάλλευση ανθρώπων, είναι πιθανόν η επόμενη σοδειά να αντιμετωπίσει έναν βραχίονα παρόμοιο με εκείνο που παρατηρήθηκε σε σόγια, ιδίως όσον αφορά νέα είδη GM ζάχαρης που έχουν ήδη αναπτύσσονται σε τομείς (βλ. Πλαίσιο 1).

Ένας νέος χάρτης της παραγωγής ζάχαρης στον κόσμο

Μπορούμε να πάρουμε τη ζάχαρη από πολλές ποικιλίες φυτών, αλλά σήμερα η παραγωγή ζάχαρης στη διεθνή αγορά έρχεται με το μεγαλύτερο μερίδιο του ζαχαροκάλαμου. Αυτό αντιπροσωπεύει περισσότερο από το 70% της παγκόσμιας παραγωγής ζάχαρης και καλλιεργείται σε περίπου 15 εκατομμύρια εκτάρια σε περισσότερες από 100 χώρες σε τροπικές και υποτροπικές. Η δεύτερη πηγή είναι η μεγαλύτερη ζαχαρότευτλα, καλλιεργείται κυρίως στο βόρειο ημισφαίριο σε 10 εκατομμύρια εκτάρια σε 50 χώρες. Ωστόσο, ο χάρτης του κόσμου αλλάζει, λόγω της επέκτασης των καλλιεργειών αυτών σε νέα εδάφη.

Τρεις κυρίως έχουν αλλάξει τη γεωγραφία της παραγωγής ζάχαρης. Πρώτα απ 'όλα εμφάνιση της Βραζιλίας ως ο μεγαλύτερος παραγωγός ζάχαρης και μακράν ο μεγαλύτερος εξαγωγέας στον κόσμο. Σχεδόν τα τρία τέταρτα της επέκτασης της παραγωγής του ζαχαροκάλαμου κατά τα τελευταία δέκα χρόνια η Βραζιλία. Η περιοχή την οποία αφορά το ζαχαροκάλαμο καλλιεργείται κατά μέσο όρο 300.000 εκτάρια ετησίως μεταξύ 2000 και 2007, ένας ρυθμός ανάπτυξης ισοδύναμη με εκείνη της σόγιας στη χώρα αυτή. Το 2008, η περιοχή του ζαχαροκάλαμου αυξήθηκε κατά 14%. Ένα σημαντικό μέρος της παραγωγής της Βραζιλίας ζαχαροκάλαμου που χρησιμοποιείται για την τοπική βιομηχανία αιθανόλης, αλλά εξακολουθεί να είναι πολύ ρέει στην παγκόσμια αγορά (βλ. Σχήμα 3). Σήμερα, περισσότερο από το ήμισυ των παγκόσμιων εξαγωγών της ακατέργαστης ζάχαρης από τη Βραζιλία, ενώ η Βραζιλία αντιπροσώπευε μόλις το 7% αυτών των εξαγωγών στις αρχές του 1990.

Παρά την έλευση ενός τέτοιου μεγάλου χαμηλού κόστους παραγωγής, η παλιά δομή της παγκόσμιας παραγωγής παρέμεινε αμετάβλητη σε μεγάλο βαθμό μέχρι πρόσφατα, λόγω της μακροχρόνιας προστασίας της εγχώριας παραγωγής στην ΕΕ και τις ΗΠΑ Τα κράτη και τις προτιμησιακές εμπορικές συμφωνίες μεταξύ της Ευρώπης και της πρώην αποικίες εξακολουθούν να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις εξαγωγές ζάχαρης. Ωστόσο, ένα δεύτερο στοιχείο, η μεταρρύθμιση του καθεστώτος ζάχαρης της ΕΕ, χτύπησε στην καρδιά του κλάδου της ζάχαρης και γκρεμίστηκε το παλιό δομή.

Όταν η Αυστραλία, η Βραζιλία και η Ταϊλάνδη έχουν επιτεθεί επιδοτήσεις της ΕΕ και προστασία της εγχώριας βιομηχανίας ζάχαρης της στον ΠΟΕ, η ΕΕ αποφάσισε να εκμεταλλευτώ αυτή την ευκαιρία να αφαιρέσει μονομερώς το πρωτόκολλο για τη ζάχαρη που χρησιμοποίησε για μεγάλο χρονικό διάστημα με τις πρώην αποικίες της και τη διατάραξη των εγχώριων καθεστώτων του. Οι ποσοστώσεις διατηρήθηκαν στην προστασία των ευρωπαίων παραγωγών, αλλά μειώθηκαν και αποδυναμωμένος, έτσι ώστε η ευρωπαϊκή παραγωγή περιορίζεται πλέον όλο και περισσότερο σε ορισμένες μεγάλες περιοχές της παραγωγής ζάχαρης, αποφεύγοντας έτσι ότι η Ευρώπη συνεχίζει να κατακλύσουν η παγκόσμια αγορά των επιδοτούμενων ζάχαρη. Η ευρωπαϊκή αγορά ήταν, επίσης, άνοιξε τις εισαγωγές, χωρίς ποσοστώσεις και χωρίς τους φόρους από τις Λιγότερο Ανεπτυγμένες Χώρες (ΛΑΧ) και οι χώρες που έχουν υπογράψει τις Συμφωνίες Οικονομικής Εταιρικής Σχέσης. Με άλλα λόγια, οι πρώην αποικίες δεν θα είναι πλέον πωλούν σε τιμές που προστατεύονται από την ΕΕ, πράγμα που σημαίνει ότι, μεταξύ αυτών, μόνον οι παραγωγοί μπορούν να παράγουν με πολύ χαμηλό κόστος μπορεί ακόμη να εξάγει προς την Ευρωπαϊκή Ένωση. [ 3 ]

Όταν οι μεταρρυθμίσεις του τομέα της ζάχαρης της ΕΕ σε πλήρη ισχύ το 2009, η ΕΕ θα πρέπει να αλλάξει ξαφνικά από το να είναι καθαρός εξαγωγέας, ντάμπινγκ εκατομμύρια τόνους των επιδοτούμενων ζάχαρης στην παγκόσμια αγορά, σε καθαρό εισαγωγέα . Αυτό είναι ήδη μια κίνηση για να μεταφέρουν την παραγωγή ζάχαρης σε χώρες όπως τα Φίτζι, Ρεϊνιόν και μεγάλο μέρος της Καραϊβικής, οι οποίες έχουν κόστος παραγωγής και το κόστος μεταφοράς, στο Σουδάν, την Αιθιοπία και Μοζαμβίκη, όπου είναι χαμηλό το κόστος παραγωγής και η πρόσβαση στην ΕΕ είναι εύκολη, τόσο από την άποψη του εμπορίου και των μεταφορών συμφωνίες. Επιπλέον, εκτός της ΕΕ, οι μεγάλες επιχειρήσεις επεξεργασίας ζάχαρης, πρόθυμοι να αντικαταστήσουν τη ζάχαρη φθηνά ευρωπαϊκές εξαγωγές, τώρα ψάχνουν για εναλλακτικές οδούς ανεφοδιασμού.

Το τρίτο στοιχείο που αλλάζει το χάρτη της παραγωγής ζάχαρης στον κόσμο, είναι τεράστια τα προηγμένα βιοκαύσιμα. Ζάχαρη από ζαχαροκάλαμο θεωρείται ένα από τα βασικά υλικά είναι φθηνότερα, αν όχι η πιο οικονομική για την παραγωγή αιθανόλης. Η παγκόσμια αγορά για την αιθανόλη επεκτείνεται ραγδαία, καθώς ορισμένες από τις αγορές για τα καύσιμα που χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά έχουν ήδη εφαρμόσει ή θα εφαρμόσουν εντολές που απαιτούν την ανάμειξη ενός ορισμένου ποσοστού αιθανόλης στη βενζίνη. Πριν από την οικονομική κρίση του 2008 και την κατάρρευση των τιμών του πετρελαίου, η βιομηχανία ζάχαρης ήταν πλημμυρισμένη με τις επενδύσεις σε νέες μονάδες παραγωγής αιθανόλης. Οι επενδύσεις αυτές έχουν επιβραδύνει όμορφη - πολλά έργα που καθυστερεί ή ματαιώνεται - η κυβέρνηση διατάγματα είναι επαρκές για να δώσει μια σημαντική ροή των χρημάτων σε έργα για την παραγωγή αιθανόλης. Πολλά έργα μεγάλης κλίμακας, συμπεριλαμβανομένων των φυτειών ζαχαροκάλαμου, και προσπαθούν να αναδυθούν σε όλο τον κόσμο και να υποχρεώσει την παραγωγή ζάχαρης στα νέα εδάφη. Οι επενδύσεις αφορούν επίσης τεχνολογίες που θα μπορούσε να ανοίξει νέες αγορές για τα βιοκαύσιμα που παράγονται από ζαχαροκάλαμο. [ 4 ] Με λίγα λόγια, η ανάπτυξη της αγοράς για τα βιοκαύσιμα έχει ενισχύσει σημαντικά τη ζήτηση για τη ζάχαρη και, κατά συνέπεια, αύξησε την ανάπτυξη της παγκόσμιας παραγωγής ζάχαρης (βλέπε σχήματα 1 και 2).

Ήρθε η ώρα για πάρτι βιομηχανία μεταποίησης αγροτικών προϊόντων

Αυτές είναι οι μεγάλες πολυεθνικές επιχειρήσεις που βρίσκονται πίσω από αυτές τις αλλαγές στην παραγωγή της ζάχαρης στην παγκόσμια τσέπες και τα κέρδη. Οι κύριες ευρωπαϊκές εταιρείες ζάχαρης έδωσαν έτσι τις μεταρρυθμίσεις της ΕΕ για τη ζάχαρη για να εδραιώσουν την κυριαρχία τους στο θέμα των ποσοστώσεων παραγωγής στην Ευρώπη και ακόμη να μπει σε παραγωγή τους εκτός των συνόρων της ΕΕ-σε φτηνές περιοχές με προτιμησιακή πρόσβαση στην ΕΕ. [ 5 ]

Αλλά στο Νότο, οι σημαντικοί φορείς της βιομηχανίας ζάχαρης το οποίο είχε παραδοσιακά επικεντρώνεται στην εγχώρια παραγωγή, αρχίζουν επίσης να επεκτείνει στο εξωτερικό. Και Mitr Phol, η μεγαλύτερη εταιρεία της ζάχαρης στην Ταϊλάνδη, μετακόμισε στο Λάος για να παράγει και να εξάγει προς την ΕΕ, μέσω μιας εταιρικής σχέσης με την Tate & Lyle. Ομοίως, η εταιρεία λειτουργεί σήμερα ζάχαρη Manuelita Κολομβίας και του Περού και τη Βραζιλία. Σουδάν και την Αιθιοπία έχουν γίνει ιδιαίτερα δημοφιλείς στόχοι για τους επενδυτές στο Νότο, με τις ευλογίες των κυβερνήσεων τους. Η σουδανική κυβέρνηση ισχυρίζεται ότι θέλει να αυξήσει την παραγωγή του ζαχαροκάλαμου στη χώρα λιγότερο από 200 000 εκτάρια καλλιεργούνται σήμερα σε 1,7 εκατομμύρια εκτάρια. [ 6 ]

Οι νέοι παίκτες είναι τώρα πίσω στο έδαφος του κλάδου της ζάχαρης, ειδικά για την αιθανόλη. Ο γίγαντας του εμπορίου σιτηρών, η οποία μέχρι τώρα δεν είχαν πολύ που συμμετέχουν στην παραγωγή της ζάχαρης από ζαχαροκάλαμο ή ζαχαρότευτλα, χρησιμοποιούν τώρα επιθετικά μέσα για να πάρετε μια θέση στον κλάδο. Η Cargill, η οποία ελέγχει ήδη το 15% του παγκόσμιου εμπορίου ζάχαρης, έχει πρόσφατα επενδύσει σε μεγάλο βαθμό στην παραγωγή ζαχαροκάλαμου στη Βραζιλία και το Μεξικό και έχει ξεκινήσει νέα έργα στα διυλιστήρια επιχείρηση και / ή αιθανόλης στη Συρία, Ινδία και το Ελ Σαλβαδόρ. Ακόμα και η ADM, ο βασιλιάς της αιθανόλης από καλαμπόκι στις ΗΠΑ, ξεκίνησε το πρώτο επενδυτικό σχέδιο της Βραζιλίας στην ζαχαροκάλαμου το 2008, η συνεργασία περιλαμβάνει δύο εργοστάσια ζάχαρης / αιθανόλης και μεγάλες φυτείες. Οι επιχειρήσεις παραγωγής ενέργειας και οι εταιρείες των πόρων, τόσο του Βορρά και του Νότου, ακολουθούν τον ίδιο δρόμο, αν τους καθιερωμένους παράγοντες, όπως η BP, ή μικρότερα κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου στον τομέα της εξόρυξης.

Η γενική ιδέα είναι ότι επί του παρόντος σημαντική επέκταση της παραγωγής ζάχαρης στον κόσμο. Η παραγωγή είναι γεωγραφικά συγκεντρωμένη και είναι στα χέρια ενός σχετικά μικρού αριθμού των επιχειρήσεων που εργάζονται με τις αλυσίδες εφοδιασμού και διανομής καθετοποιημένη.

Η έκρηξη ζάχαρης στη Βραζιλία

C'est le Brésil qui est le plus sévèrement affecté par les transformations de la production mondiale de sucre. L'industrie du sucre y est de plus en plus concentrée entre les mains de quelques familles surnommées au Brésil « les barons du sucre » et quelques entreprises étrangères qui opèrent en partenariat les unes avec les autres. L'investissement étranger afflue dans le sucre brésilien – il a été de 9 milliards de dollars US pour la seule année 2006 – et les barons du sucre ont consolidé leurs holdings et restructuré leurs entreprises pour exploiter cet afflux de capitaux. Quelques-uns ont même mis leurs affaires familiales en Bourse (bourse du Brésil). Il arrive souvent que les investisseurs étrangers achètent une participation majoritaire ou des intérêts minoritaires en laissant les barons du sucre s'occuper des opérations agricoles. Cependant, les investisseurs étrangers commencent à prendre un rôle dominant dans les deux domaines (voir encadré 2). En 2007-2008, 12% du sucre de canne brésilien a été transformé dans des sucreries appartenant à des compagnies étrangères, contre moins de 1% au début des années 2000. Si l'on inclut les sucreries dans lesquelles les étrangers ont une part minoritaire, on obtient un chiffre encore plus important (23%). [ 7 ] Aujourd'hui on voit distinctement que quelques conglomérats – des réseaux de transnationales et les grandes familles du sucre – contrôlent la majeure partie de l'industrie. Les trois principaux s'articulent autour de Cosan, Crystalsev et Copersucar qui, selon Maurilio Biagi Filho, président de Crystalsev, possèdent presque un tiers des sucreries du Brésil. [ 8 ]

Avec le boom du sucre brésilien, la production a glissé du Nord-Est du pays au centre-sud où le terrain est mieux adapté à une production fortement mécanisée. Des millions d'hectares de cerrado (savane arborée), une région du Brésil comparable à l'Amazonie par la richesse de sa biodiversité, ont été défrichés pour faire place aux nouvelles cultures de canne à sucre. [ 9 ] Environ 90% de toute la production de sucre brésilienne provient des sucreries de cette région ; à peu près 60% de cette production est convertie en éthanol. [ 10 ] La région est devenue le support de base de l'industrie : Fortement soutenus par le gouvernement du président Lula, les barons du sucre locaux qui ont un poids politique et leurs partenaires étrangers n'ont eu aucun mal à faire avancer leurs plans d'expansion, transformant par là-même de vastes zones agricoles et forestières en champs de canne à sucre. Et s'il est vrai que la crise économique mondiale a provoqué un certain ralentissement, la Société financière internationale de la Banque mondiale IFC, la Banque de développement du Brésil (BNDES) et la Banque interaméricaine de développement (IBD) sont intervenues en apportant les fonds nécessaires pour maintenir cette expansion et la consolider. [ 11 ] Plusieurs fonds d'investissement privés de centaines de millions de dollars ont été récemment établis pour acheter au Brésil des terres à convertir en cultures de canne à sucre. Parmi eux, on compte le fonds Radar Propiedades, géré par Cosan, le fonds Calyx géré par Louis Dreyfus et le fonds Brasilagro géré par Cresud, une société qui appartient au baron du soja argentin Eduardo Elsztain. Il ne faut pas s'étonner que s'exacerbent les conflits pour les terres partout où se répand la culture de canne, de même que les violences infligées à tous ceux qui osent résister. [ 12 ]

Le modèle de production poursuivi par les conglomérats du sucre au Brésil est celui d'une grande exploitation verticalement intégrée. Les sucreries possèdent ou louent les trois-quarts des terres à canne à sucre et les 60 000 producteurs brésiliens indépendants, dont les fermes font moins de 150 hectares, représentent seulement 27% de la production nationale. [ 13 ]. Les conditions de travail dans les plantations sont connues pour être brutales et au fur et à mesure que les sociétés sucrières prenaient de l'ampleur, elles ont pu exiger de plus en plus de leurs ouvriers qui sont généralement payés à la quantité de canne coupée. Le tonnage moyen de canne coupé journellement dans la région de São Paulo a doublé, passant de 5 à 6 tonnes par jour dans les années 1980 à 10 à 12 tonnes aujourd'hui, ce qui correspond à 12 000 coups de machette par jour. [ 14 ] Depuis 2000, les coupeurs de canne à sucre de cette région ont accru leur productivité de 11,9%, mais le salaire qu'ils reçoivent n'a augmenté que de 9,8% durant la même période. [ 15 ] Chaque année, certains ouvriers meurent d'épuisement et le travail forcé reste une pratique courante dans l'industrie. La Commission pastorale de la terre (Comissão Pastoral de Terra ou CPT) rapporte que 2 164 ouvriers ont été libérés du travail forcé dans les plantations de sucre du Brésil en 2008. [ 16 ]

Le modèle de production est aussi de plus en plus industriel et s'appuie sur des machines, de nouveaux cultivars et des intrants chimiques fournis par l'agrobusiness. Le boom de la canne à sucre est l'une des raisons principales pour lesquelles le marché brésilien des pesticides a été multiplié par quatre entre 1992 et 2006, atteignant une valeur de plus de 5 milliards de dollars US en 2007. [ 17 ] Cela a aussi généré un immense nouveau marché pour les entreprises de capitaux étrangers qui contrôlent également le marché brésilien des tracteurs. [ 18 ] Pour les sociétés sucrières, la mécanisation réduit les besoins en main d'œuvre manuelle, leur épargnant en partie les exigences des ouvriers et les critiques internationales qui se font de plus en plus entendre sur les conditions de travail dans les plantations de sucre brésiliennes. Cela permet aussi d'éviter la pratique courante des brûlis avant la récolte à la main, ce qui est un argument de poids quand on parle des avantages environnementaux de l'éthanol brésilien. En fait, les critères de « durabilité » décidés par les importateurs d'éthanol européens et leurs fournisseurs brésiliens exigent cette mécanisation. Dans la même veine, le gouvernement brésilien a introduit en 2007 un protocole destiné à interdire les brûlis sur 20% des champs de canne à sucre d'ici 2010 ; ce pourcentage doit atteindre 100% d'ici 2020.

Pour résumer donc, ce qui caractérise l'expansion du sucre au Brésil est le degré de contrôle des grandes entreprises, la conversion rapide et massive des terres et un modèle de production industriel, fondé sur l'exploitation de la main d'œuvre et l'usage de machines modernes et d'intrants fournis par l'agrobusiness. [ 19 ] Le Brésil est sans aucun doute l'épicentre du boom mondial de la production de canne à sucre, mais un certain nombre d'autres pays sont en danger d'être eux aussi aspirés et entraînés dans le même modèle d'agrobusiness. En effet, le Brésil est maintenant devenu le principal défenseur de l'éthanol à base de canne à sucre sur la scène internationale. Il fournit moyens financiers, investissements et technologie dans le monde entier aux pays qui acceptent de se lancer dans cette production.

Monsanto s'infiltre dans le sucre canadien. Jusqu'où ira-t-il ?

Un élément essentiel dans l'histoire de l'expansion de la production sucrière brésilienne a été le développement de variétés adaptées à la région du Centre-Sud du pays et à la production d'éthanol. La plupart de ces variétés ont été développées par le Centrode Tecnologia Canavieira (CTC), un institut semi-privé qui était contrôlé par Copersucar mais appartient maintenant à un groupe rassemblant les plus grandes sucreries du Brésil. CTC avait l'habitude de faire payer des royalties aux non-membres mais refuse maintenant tout accès aux producteurs qui ne font pas partie de l'organisation et qui représentent plus de la moitié de la production de sucre du pays. [ 20 ]

Un nouvel acteur, cependant, vient de faire son apparition sur la scène et est en train de grignoter la position dominante de CTC. CanaVialis, le plus grand sélectionneur privé de canne à sucre du monde, a été mis en place en 2003 par plusieurs sélectionneurs autrefois publics, avec le financement du conglomérat brésilien Votorantim. A côté de CanaVialis, une société sœur, Allelyx, est spécialisée dans la biotechnologie de la canne à sucre. Comme CTC, CanaVialis travaille pour les principales sucreries qui leur font développer pour elles des variétés spécifiques. Canavalis a ainsi récemment signé un accord de 25 millions de dollars US avec Cosan pour ouvrir 10 stations de recherche et développer de nouvelles variétés de canne. L'entreprise a aussi développé des variétés pour la plantation de canne d'Odebrecht en Angola. Selon CanaVialis, leurs variétés occupent maintenant au moins 15% des surfaces cultivées en canne à sucre au Brésil. On peut donc dire qu'au Brésil, la sélection de canne à sucre est devenue une affaire potentiellement rentable, ce qui n'est pas encore le cas partout.

Cette évolution n'a pas échappé au plus grand semencier mondial, Monsanto. En 2007, Monsanto a commencé un partenariat avec CanaVialis et Allelyx dans le but de développer des variétés de canne à sucre génétiquement modifiées pour résister au glyphosate (Roundup Ready). Puis à la fin de 2008, il a décidé de racheter les deux sociétés, pour 208 millions de dollars US, devenant ainsi soudainement la plus grande entreprise au monde de sélection de canne à sucre.

Monsanto ne cache pas son intention d'utiliser le réseau des clients de CanaVialis et la collection de germaplasme de ce dernier pour introduire très largement la canne à sucre GM. Contrairement au soja, la canne à sucre est une plante vivace et les paysans ne la replantent que tous les cinq ans environ ; pour ce faire, ils utilisent des boutures, et non des semences. Monsanto prévoit donc de suivre l'exemple de CanaVialis pour vendre ses variétés, c'est à dire qu'il veut établir des contrats et partenariats avec les principales sucreries qui utiliseront ces variétés dans leurs propres plantations et dans les contrats de production conclus avec leurs propres fournisseurs. CanaVialis a déjà fait du développement variétal en Angola et en Californie et les variétés de canne à sucre destinées au Centre-Sud du Brésil sont cultivées dans d'autres parties du monde, par exemple au Soudan par Kenana Sugar, la plus grande entreprise sucrière intégrée du monde.

La betterave Roundup Ready ouvre la voie à la canne à sucre GM de Monsanto. Elle a été introduite aux Etats-Unis et au Canada en 2008 et Monsanto a déjà l'accord des instances de réglementation pour exporter ses betteraves vers des marchés importants, tels que l'Europe et le Japon. Des autorisations réglementaires similaires pourraient être obtenues pour la canne à sucre Roundup Ready puisque, dans ce cas comme dans celui de la betterave, le produit raffiné ne contient apparemment plus trace de matériau transgénique. C'est du moins ce que prétendent les défenseurs du sucre GM. En Australie, où Dow et Syngenta collaborent avec les grands instituts de recherche sur la canne à sucre GM, l'industrie du sucre a déjà mis en place un lobby afin de faciliter l'introduction de la canne à sucre GM : le Sugarcane Gene Technology Group qui a copié le modèle du lobby américain de la betterave GM. [ 21 ]

Des déserts de canne à sucre GM

Comme toutes les autres cultures OGM qui ont été introduites sur le marché jusqu'à présent, la première série de canne à sucre GM qui se prépare sera modifiée pour résister au Roundup, l'herbicide au glyphosate de Monsanto. Tout comme avec le soja GM, l'intérêt de ces cultures de canne à sucre GM est qu'elles simplifient la production industrielle à grande échelle. L'essor du soja GM en Amérique latine s'explique par le fait que ce soja facilitait la tâche aux investisseurs de l'agrobusiness dont le souci majeur est d'engranger des bénéfices rapides sur de vastes zones fertiles. Ce sera exactement la même chose avec la canne à sucre GM : le caractère Roundup Ready fait du contrôle des mauvaises herbes une simple affaire d'arrosage des champs avec du glyphosate de temps en temps.

Le système est parfait pour les grandes multinationales du sucre qui accroissent ainsi leur contrôle vertical sur la production et la distribution mondiales de sucre. Il est totalement adapté à leurs stratégies d'intensification de la mécanisation de la production au Brésil comme ailleurs. Il facilitera la conversion d'encore plus de terres agricoles en terres de production de canne à sucre qui seront aux mains des grandes entreprises et serviront principalement à produire de l'éthanol. Les petits producteurs indépendants seront complètement exclus de ce système et de vastes zones qui pourraient être cultivées par des petits paysans pour leur propre production de nourriture seront transformées en de verts déserts de canne à sucre GM. [ 22 ] Pour donner une idée de la me sure des choses, il faut savoir que le Gouvernement brésilien prétend avoir identifié 44 millions d'hectares supplémentaires pour la production de canne à sucre, soit environ six fois la surface actuellement cultivée en canne à sucre (qui fournit déjà le tiers de la production mondiale). [ 23 ]

(cliquer sur l'image)

Les effets d'un boom de la canne à sucre GM sur l'environnement et la santé seront également sévères. La canne à sucre Roundup Ready a beau simplifier les applications d'herbicides, l'expérience de l'Amérique latine avec le soja Roundup Ready montre comment il favorise l'abus de pesticides. [ 24 ] Parce que les cultures ont été génétiquement modifiées pour tolérer de fortes quantités de glyphosate, les champs sont noyés sous le pesticide souvent épandus par avion, sans tenir compte le moins du monde des populations environnantes. Pendant le processus d'autorisation de sa betterave GM aux Etats-Unis, le lobbying de Monsanto auprès de l'Agence de protection de l'environnement (EPA) a réussi à faire accepter une multiplication par cinquante des taux de résidus de glyphosate permissibles dans les racines de betterave. [ 25 ] Le Roundup (glyphosate) est un herbicide toxique qui présente des risques pour la santé humaine, même à des taux relativement bas. [ 26 ]

En outre, Le Roundup Ready risque d'encourager l'usage de multiples herbicides. Dans la production mécanisée de canne à sucre, il est courant de ne pas labourer et c'est le glyphosate qui est censé détruire les pailles sèches restantes quand vient le moment de replanter. Comme cette pratique ne sera pas possible quand les pailles seront résistantes au glyphosate, elle risque fort de nécessiter des doses d'herbicides supplémentaires. La présence croissante d'herbes tolérantes au glyphosate et de plantes spontanées Roundup Ready (maïs et soja), en particulier en Amérique latine, forcera également les opérations industrielles de culture de canne Roundup Ready à utiliser davantage d'herbicides. Pour résoudre ce genre de problèmes avec son soja, Monsanto prétend qu'il va bientôt introduire un soja Roundup Ready qui serait également résistant à l'herbicide dicamba, de façon à ce que ces deux herbicides puissent être utilisés, pour assurer la destruction de toutes les herbes tolérantes au glyphosate. [ 27 ]

Ce sont souvent les ouvriers agricoles qui sont le plus affectés par l'usage des pesticides. Jorge Chullén de l' International Union of Food workers (IUF) affirme que le problème des pesticides pour les ouvriers des plantations de canne à sucre s'est accru dans les dernières années. Ceci est dû en particulier au fait que les sucreries ont de plus en plus tendance à sous-traiter les activités agricoles et à confier entre autres l'application des pesticides à des sous-traitants, éludant ainsi leurs responsabilités envers leurs ouvriers. Chullén décrit les conditions de travail dans le cadre de ces opérations de sous-traitance comme « horribles » et déclare que cette pratique ne fait qu'accroître la détérioration les standards de sécurité pour les ouvriers. La canne à sucre GM pourrait donc doublement frapper les ouvriers : en augmentant leur exposition aux pesticides et en contribuant à un processus de mécanisation qui fait disparaître les emplois dans le secteur. [ 28 ]

(cliquer sur l'image)

Le sucre : l'envers du décor

La production de canne à sucre est devenue si industrielle et tellement partie intégrante du système de production agroalimentaire que bien souvent les autres formes de production et d'usage ne sont pas reconnues. Pourtant, les communautés locales maintiennent des modes culturels fondés sur la canne à sucre qui sont entièrement différents –et importants. Quand elle n'est pas raffinée ni traitée chimiquement, la canne à sucre est en fait une plante très nourrissante, riche en vitamines et en minéraux. Elle représente une source alimentaire importante qui s'intègre dans un vaste système économique à petite échelle, qui va des fabricants de sucre de palme (jaggery ou gur) en Inde aux petits vendeurs de rues et leurs stands de jus de canne dans presque tous les pays tropicaux du monde.

En Colombie, les communautés ont une vieille tradition qui consiste à organiser des « trapiches comunitarios » (moulins communautaires), grâce auxquels ils transforment le jus de leur canne à sucre locale en un concentré qu'ils appellent panela. Comme dans d'autres régions d'Amérique latine, les paysans locaux colombiens continuent à cultiver leurs propres variétés de canne à sucre qui sont adaptées à leurs terres et à la fabrication de panela. Certaines de ces variétés traditionnelles ont fait l'objet d'études du Grand institut paysan (Instituto Mayor Campesino IMCA). Pour Erminsu Ivan David Pabón-Mincho, coordinateur de programmes à l'IMCA, les trapiches comunitarios et les variétés locales de canne à sucre sont essentiels pour la subsistance et le bien-être des communautés rurales de Colombie. Mais, poursuit-il, les récents efforts pour étendre la production de sucre dans le pays, en particulier pour en faire de l'éthanol, menacent de priver ces communautés des terres déjà très limitées qui servent à la production de leur propre canne. De plus, la réglementation gouvernementale concernant l'industrie du sucre est, selon lui, destinée à pénaliser la production artisanale de panela et à concentrer l'industrie du sucre entre les mains des grandes entreprises.

Pour la canne à sucre GM, les communautés de ce genre constituent un obstacle à éliminer. Ce sont elles qui risquent le plus de perdre leurs terres dans l'expansion de la canne à sucre GM, de perdre leur travail à cause de la mécanisation de la production, de subir la pollution des herbicides et de voir leurs récoltes traditionnelles de canne contaminées par les OGM. Ce sont elles aussi qui risquent le plus de souffrir des effets nocifs du sucre GM, puisqu'elles consomment la canne telle quelle et en ont besoin comme source de nourriture et non pas seulement comme produit sucrant. Jusqu'à présent en effet, pour autoriser les betteraves GM, les autorités n'ont étudié que l'impact du sucre raffiné sur l'alimentation, alors que celui-ci est censé ne plus contenir de trace de matériau transgénique. [ 29 ]

Il est par conséquent important de s'opposer à la canne à sucre GM et au sucre GM en général, et ce pour de nombreuses raisons. Cette prise de position fait partie d'un mouvement de résistance plus vaste qui refuse que le sucre de l'agrobusiness accapare des terres agricoles qui devraient plutôt pouvoir permettre aux paysans de produire leur propre nourriture. C'est aussi une façon de rejeter l'industrialisation et la déshumanisation d'une culture vivrière qui a une valeur culturelle et économique essentielle pour de nombreuses communautés, surtout quand on considère l'essor actuel de l'éthanol à base de canne à sucre. Aujourd'hui ces communautés sont durement affectées par la collusion entre l'agrobusiness et les gouvernements pour redessiner la carte mondiale de la production du sucre. L'introduction de canne à sucre GM ne peut qu'exacerber leurs problèmes.

Lectures complémentaires

ETC Group (Action Group en Erosion, Technology and Concentration), “Commodifying Nature's Last Straw? Extreme Genetic Engineering and the Post-Petroleum Sugar Economy”, October 2008, http://tinyurl.com/dagctq

Javiera Rulli (ed.), United Soy Republics: The truth about soy production in South America, Grupo de Reflexión Rural, 2008.
http://tinyurl.com/d42upx

Centro de Monitoramento de Agrocombustíveis – Repórter Brasil, “O Brasil dos Agrocombustíveis: Os Impactos das Lavouras sobre a Terra, o Meio ea Sociedade, Volume 3 – Cana-de-açúcar,” 2009, http://tinyurl.com/bca4ev

Maria Luisa Mendonça, “Impacts of Expansion of Sugarcane Monocropping for Ethanol Production”, Rede Social de Justiça e Direitos Humanos and Comissão Pastoral da Terra, October 2008, http://tinyurl.com/dbrvu2

Lilian Joensen, Stella Semino and Helena Paul, “Argentina: A Case Study on the Impact of Genetically Engineered Soya”, Gaia Foundation, 2005, http://tinyurl.com/dz927p

GRAIN, numéro spécial de Seedling sur les agrocarburant, juillet 2007, http://www.grain.org/seedling/?type=70

Références

Μια - Walter Pengue και Miguel Altieri, "GM σόγια: οι νέες χώρες της Λατινικής Αμερικής οικιστή», σποροφύτων, Ιανουάριος 2006, http://www.grain.org/seedling/?id=421
2 - Günther Φίσερ, Edmar Teixeira, Εύα van Tothne Hizsnyik και Harrij Velthuizen, «δυναμική χρήση γης και την παραγωγή ζαχαροκάλαμου," του Πίτερ Zuurbier και Jos van de Vooren (επιμ.), ζαχαροκάλαμο αιθανόλη: Συμβολή στην άμβλυνση της κλιματικής αλλαγής και του περιβάλλοντος, Wageningen Εκδοτών Επιστημονικού Βιβλίου , Κάτω Χώρες, 2008.
3 - Εξαιρετική ιστορία και την ανάλυση των μεταρρυθμίσεων της ΕΕ για τη ζάχαρη, Ben Richardson, "Αναδιάρθρωση της ΕΕ-ΑΚΕ διατροφή ζάχαρη: Από την ισχυρή ήρθε εμπρός γλύκα», αναθεώρηση της Διεθνούς Πολιτικής Οικονομίας, 28 Ιανουαρίου 2009, http:// tinyurl.com/at9oax
4 - Για μια πιο λεπτομερή ανάλυση, δείτε Ομάδα ETC, "Commodifying τελευταία σταγόνα της Φύσης; Extreme Genetic Engineering και η μετα-πετρελαίου οικονομίας της ζάχαρης ", Οκτώβριος 2008, http://tinyurl.com/cayhzo
5 - Το "Όλα εκτός από όπλα" της πρωτοβουλίας, που ξεκίνησε το Μάρτιο του 2001, ανοίγει η ΕΕ στις εισαγωγές χωρίς δασμούς και ποσοστώσεις από όλες τις χώρες (ΛΑΧ), με μεταβατικές ρυθμίσεις για τη ζάχαρη έως ότου Ιουλίου 2009.
6 - «Σουδάν ανακοινώνει φιλόδοξο σχέδιο για την παραγωγή ζάχαρης," Σουδάν Tribune, 7 Μαρτίου 2008, http://tinyurl.com/apfern
7 - União dos Produtores της Bioenergia (UDOP), "Πρωτεύουσα estrangeiro responde por 12% Cana da moída δεν Brasil", 4 Φεβρουαρίου 2009, http://tinyurl.com/aalnjv
8 - "Açúcar ε Álcool Σάο os da paradoxos κρίση," Gazeta Mercantil, 17 Νοεμβρίου 2008, http://tinyurl.com/cntqny
9 - Maria Luisa Mendonça, «Επιπτώσεις της επέκτασης του ζαχαροκάλαμου για την μονοκαλλιέργεια παραγωγή αιθανόλης," Rede Κοινωνικής de Justiça e Direitos Humanos και Comissão Ποιμαντική da Terra, Οκτώβριος 2008, διατίθεται στο Transnational Institute (ΤΝΙ), http://tinyurl.com / dbrvu2
10 - Ben Richardson, "Αποκλειστική κινητήρια δύναμη της ανάπτυξης: Το Μοντέλο Ανάπτυξης του ζαχαροκάλαμου της Βραζιλίας", ηθικές, ζάχαρη, 17 Ιανουαρίου 2009, http://tinyurl.com/aooogg~~V
11 - Το 2008, BNDES έχει επενδύσει σχεδόν 25 δολάρια ΗΠΑ δισεκατομμυρίων δολαρίων βιομηχανία της ζάχαρης / αιθανόλης (Centro de Monitoramento της Agrocombustíveis-Reporter Brasil, "Ο Βραζιλία dos Agrocombustíveis: Impactos οστών das Lavouras sobre ένα Terra, Sociedade εα o meio, Τόμος 3 - Κάνα-de-Açúcar ", 2009, http://tinyurl.com/bca4ev )
Δείτε επίσης Διαμερικανική Τράπεζα Ανάπτυξης, "υποστηρίζει IDB 150.000.000 δολάρια Περιφερειακή Χρηματοδοτική διευκόλυνση για τη ζάχαρη και Βιοενέργεια", 16 Ιανουαρίου 2009, http://tinyurl.com/aatudm
12 -Βλέπε για παράδειγμα την έκθεση της πολιτείας Mato Grosso do Sul, όπου η καλλιέργεια του ζαχαροκάλαμου εισήχθη πρόσφατα: Mieceslau Kudlavicz Grasiéli Μότα και Juliana Bueno, "Μια Expansão Canavieira em Mato Grosso do Sul," Comissão Ποιμαντική da Terra, 26 Αυγούστου 2008, http://tinyurl.com/cxnq6f
13 - Ben Richardson, "Αποκλειστική κινητήρια δύναμη της ανάπτυξης: Το Μοντέλο Ανάπτυξης του ζαχαροκάλαμου της Βραζιλίας", ηθικές, ζάχαρη, 17 Ιανουαρίου 2009, http://tinyurl.com/aooogg~~V
14 - Silvia Νορόνα, Λουκία Ortiz και Sergio Schlesinger, "τις αγροτικές επιχειρήσεις και τα βιοκαύσιμα: ένα εκρηκτικό μείγμα," Φίλοι της Γης, τη Βραζιλία, το 2006.
15 - Centro της Monitoramento της Agrocombustíveis - Δημοσιογράφος Brasil, "Ο Βραζιλία dos Agrocombustíveis: Impactos οστών das Lavouras sobre ένα Terra, Sociedade εα o meio, τόμος 3 - Κάνα-de-Açúcar", 2009, http://tinyurl.com/bca4ev
16 - CPT, " Άνω em em operações Recorde, αλλά 4.600.000 Trabalhadores Σάο libertados ", 19 Ιανουαρίου 2009, http://tinyurl.com/dalpyc
17 - ch Friedri Τόνισε δε ότι, «Οι μακροπρόθεσμες τάσεις ανάπτυξης για τη βιομηχανία μεταποίησης αγροτικών προϊόντων Βραζιλίας Σταθερά παραμένουν άθικτα,« Η Bayer CropScience, 20 Απριλίου 2007, http://tinyurl.com/bd77dv
18 - Οικονομικές καταστάσεις για το 2005 δείχνουν ότι η βιομηχανία τρακτέρ ελέγχεται από τη Βραζιλία AGCO / Valtra (65%) New Holland (18%) και της John Deere (7,5%).
19 - Για μια πιο ολοκληρωμένη μελέτη για την παραγωγή της Βραζιλίας του ζαχαροκάλαμου, δείτε Maria Luisa Mendonça, «Επιπτώσεις της επέκτασης του ζαχαροκάλαμου για την μονοκαλλιέργεια παραγωγή αιθανόλης," Rede Κοινωνικής de Justiça e Direitos Humanos e Comissão Ποιμαντική da Terra, Οκτώβριος 2008, διαθέσιμο στο ιστοσελίδα του Transnational Institute (ΤΝΙ), http://tinyurl.com/dbrvu2
20 - Janaína Simões, "Κέντρο Τεχνολογίας ζαχαροκάλαμου δεδομένων και την ταυτοποίηση της διαδρομής και δίνει το έναυσμα για την τεχνολογική καινοτομία στον τομέα της ζάχαρης και αλκοόλ,« κρατικό πανεπιστήμιο του Καμπίνας, UNICAMP Καινοτομίας, 5 Ιουνίου 2006, http://tinyurl.com/bpg8xm
21 - Βλ. το Queensland ζαχαροκάλαμου Οργάνωση Ltd, Ετήσια Έκθεση 2008, http://tinyurl.com/bw9z57
και Α. Wynne, Β. Milford και Ε. Wall, "Προωθώντας ζαχαροκάλαμο: οδηγούν και διαχείριση των αλλαγών," Δεύτερο εργαστήριο ISSCT διαχείρισης, Αυστραλία, Μάιος 2008, http://tinyurl.com/dj3v79
22 - IUF, "Βραζιλία: η Κάνα de Azucar Avanza también sobre la Pradera», 14 Μαΐου 2008, http://tinyurl.com/arjv5m
23 - Safras & Mercado, "Zoneamento Π.Ο.Δ.Ε. Expandir Area de cana de Açúcar em Milhões των 44 εκταρίων," Agrícolas Noticias, 23 Ιανουαρίου 2009, http://tinyurl.com/c3jtvk
24 - Το Ilian Joensen, "Η καλλιέργεια-Εκτοξευόμενο χωριά της Αργεντινής," σε Javiera RULLI (επιμ.), Ηνωμένες Δημοκρατίες σόγιας. Η αλήθεια για την παραγωγή σόγιας στη Νότια Αμερική, Grupo Αγροτική ομάδα προβληματισμού, το 2008, http://tinyurl.com/d42upx
25 - Κέντρο για την Ασφάλεια των Τροφίμων, "Tainted ζάχαρη", Τροφίμων δελτίο ασφαλείας, Ιούνιος 2008, http://tinyurl.com/526b8c
26 - Ν. Benachour και η GE. Séralini, "Το glyphosate σκευάσματα επάγει απόπτωση και νέκρωση σε ομφάλιου λώρου ανθρώπου, Υποτυπώδεις, και πλακούντα κύτταρα», Chem. Res. Toxicol., 22 (1), 2009, σελ.. 97 - 105? Δρ Mae-Wan Ho και Brett κεράσι, "Θάνατος από πολλαπλή δηλητηρίαση, glyphosate και Roundup," ISIS Δελτίο Τύπου, 11 Φεβρουαρίου 2009, http://tinyurl.com/b9phjy
27 - Βλ. σπόρους, «Δώδεκα χρόνια της γενετικά μεταλλαγμένης σόγιας στην Αργεντινή», σποροφύτων, Ιανουάριος 2009, ; grain.org / δενδρύλλιο / id = 578
28 - Η βιομηχανία ζάχαρης της Βραζιλίας εκτιμά ότι η εκμηχάνιση θα προκαλέσει καθαρή απώλεια θέσεων εργασίας από 114.000 μεταξύ 2010 και 2021 στην πολιτεία του Σάο Πάολο: Ηθικά-Ζάχαρη, "Αποκλειστική κινητήρια δύναμη της ανάπτυξης: Το Μοντέλο Ανάπτυξης του ζαχαροκάλαμου της Βραζιλίας, "Γενάρης 2009
http://tinyurl.com/aooogg )
Εκμηχάνιση δεν σημαίνει κατ 'ανάγκη για τους εργαζόμενους της μεγαλύτερη ασφάλεια στις συνθήκες εργασίας τους. Ένας βραζιλιάνος μελέτη διαπίστωσε ότι η ασθένεια μεταξύ των εργαζομένων στη μηχανοποιημένη καλλιέργειες είναι παρόμοια με εκείνα του εγχειριδίου κοπής ζαχαροκάλαμου. (ΡΑ Scopinho, Φ. Eid, σήμανση Βιαν, PR Silva, "Νέες τεχνολογίες και την υγεία των εργαζομένων: εκμηχάνισης της συγκομιδής ζάχαρης από ζαχαροκάλαμο," Saúde Pública Caderno, 15 (1), Ιανουάριος-Μάρτιος 1999, σελ. 147-61.).
29 - Βλ. π.χ. έγκριση Υγείας του Καναδά, της σειράς Η7-1 Roundup Ready της ζαχαρότευτλα, http://tinyurl.com/aszd94

(Πηγή: grain.org )

Αυτό το άρθρο δημοσιεύτηκε το Σάββατο, 30 Μαΐου, 2009 στις 15:46 στο: Τρόφιμα , βιολογικά τρόφιμα , Ανάλυση , τη βιοποικιλότητα , τη Βιώσιμη Ανάπτυξη , Οικολογία , Οικονομικά , Περιχώρων , Υγεία . Μπορείτε να ακολουθήσετε τις απαντήσεις σε αυτή την καταχώρηση μέσω RSS 2.0 ζωοτροφών . Μπορείτε να κάνετε ένα σχόλιο ή trackback από το δικό σου site.